مدیرعامل شرکت سل‌تک فارمد با هشدار نسبت به چالش‌های پیش‌روی درمان‌های سلولی، ژنی و بافتی در ایران گفت: «تأییدیه لزوماً مساوی دسترسی نیست» و تأمین هزینه درمان، تولید شواهد و توسعه زیرساخت تولید، سه چالش اصلی هستند که می‌توانند آینده این حوزه را در پنج سال پیش‌رو تحت تأثیر قرار دهند.
اگر مساله هزینه و زیرساخت‌ها حل نشود، درمان‌های نوین متوقف می‌شود
بیمه‌ها پشتوانه درمان‌های سلولی و ژنی نیستند
وی افزود: «اگر این موضوع را لحاظ کنیم، ایران حتماً در زمره پنج کشور برتر دنیا از لحاظ تعداد محصولات قرار می‌گیرد؛ پس از اتحادیه اروپا، چین و ژاپن.»
قلنبر با طرح این پرسش که آیا زیرساخت‌های کشور برای حفظ این جایگاه و ادامه این روند در پنج سال آینده آماده است، اظهار کرد: «سؤال مهم این است که آیا زیرساختی که امروز در اختیار داریم، برای ادامه این وضعیت و حفظ جایگاه ایران در پنج سال آینده آماده است یا خیر.»
وی با اشاره به ابعاد اقتصادی بازار جهانی محصولات سلول، ژن و بافت گفت: «ارزش این بازار در دنیا حدود ۴۰ میلیارد دلار است و پیش‌بینی می‌شود طی پنج سال آینده به حدود ۹۰ میلیارد دلار برسد. اما این بازار با سه واقعیت مهم مواجه است که باید در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی به آنها توجه کنیم.»
وی نخستین چالش را مسئله دسترسی به محصولات عنوان کرد و گفت: «عمده محصولاتی که تاکنون در دنیا تأیید شده‌اند، فقط در یک کشور یا یک منطقه تأییدیه گرفته‌اند و همین موضوع باعث شده دسترسی به این محصولات در جهان با چالش مواجه باشد. در واقع، مسئله دسترسی و مسیرهای رگولاتوری این محصولات هنوز در بسیاری از کشورها به‌طور کامل حل نشده است.»
قلنبر ادامه داد: «مسئله دوم، قیمت این محصولات است. قیمت درمان‌های سلولی و ژنی بالاست و حتی از میان محصولاتی که تاکنون در دنیا تأییدیه گرفته‌اند، دو محصول از بازار خارج شده‌اند؛ زیرا بازار و نظام سلامت نتوانسته هزینه آنها را تأمین کند.»
وی تأکید کرد: «این دو واقعیت به این معناست که لزوماً تأییدیه مساوی با دسترسی نیست.»
این فعال حوزه سلول، ژن و بافت سومین چالش را زیرساخت و هزینه تولید دانست و گفت: «مسئله سوم، زیرساخت و هزینه بالای تولید است. اگر تولید این محصولات به یک کارخانه متمرکز شود، دسترسی به آنها برای همه مناطق ممکن نخواهد بود و اگر تولید در چند مرکز و به شکل متعدد انجام شود، هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کند.»
قلنبر در ادامه با تشریح وضعیت ایران در برابر این سه چالش گفت: «من می‌خواهم نسبت به این سه واقعیت، سه سطح چالش تعریف کنم؛ یعنی حوزه‌هایی که هم در آنها چالش وجود دارد و هم اگر بخواهیم فرصت ایجاد کنیم، حتماً باید به آنها توجه داشته باشیم.»
وی نخستین سطح را «پارادوکس هزینه» دانست و توضیح داد: «نظام سلامت و حتی بیمه‌ها بر اساس بودجه سالانه برنامه‌ریزی می‌کنند اما منطق درمان‌های سلولی و ژنی، هزینه یکباره و در یک مقطع است. در نتیجه، هزینه اولیه بالا می‌رود و باید عایدات و فواید این درمان‌ها در بلندمدت دیده شود. این منطق با بخش‌های دیگر صنعت سلامت کمی متفاوت است.»
قلنبر سطح دوم را رگولاتوری و تولید شواهد عنوان کرد و گفت: «در همه دنیا ما محتاج تولید شواهد هستیم و هنوز در ابتدای این مسیر قرار داریم. طبیعتاً مانند سایر کشورها ما نیز ملزم به انجام مطالعات مارکت هستیم و این مطالعات را انجام می‌دهیم.»
وی افزود: «یکی از مباحث مطرح، سامانه رجیستری محصولات است که ما ملزم به آن هستیم. ایده این است که همه درمان‌ها از یک کانال پیش بروند. همه اینها ایده‌هایی است که قرار است پشتوانه آن، جمع‌آوری داده و تولید شواهد باشد.»
وی با اشاره به چالش تأمین هزینه تولید شواهد گفت: «اما نکته‌ای که وجود دارد، به همان قسمت اول یعنی قیمت برمی‌گردد. بیمه در حال حاضر پشتوانه این درمان‌ها نیست و بیمار هم توان تأمین چنین هزینه‌هایی را ندارد. بنابراین تولید شواهد، هم گران‌قیمت است و هم ایجاد هزینه می‌کند.»
قلنبر ادامه داد: «راهکاری که به ذهن بعضی از افرادی که تلاش می‌کنند نگاه خلاقانه داشته باشند، رسیده این است که برای تولید شواهد، از ظرفیت همین سامانه رجیستری ملی استفاده کنیم.»
وی توضیح داد: «مثلاً به جای اینکه الزام حرکت از یک مسیر مشخص را ایجاد کنیم که نگرانی‌هایی مانند انحصار و رانت اطلاعاتی می‌تواند پشت آن باشد، می‌توانیم مشوق‌هایی تعریف کنیم. منابع آن نیز طبیعتاً می‌تواند از صندوق‌های مرتبط با نوآوری و فناوری تأمین شود؛ منابعی که اکنون برای نوآوری در صندوق‌ها قرار گرفته است.»
قلنبر افزود: «این منابع می‌توانند بخشی از هزینه‌های درمان را پوشش دهند. در این صورت، هم فایده آن به بیمار می‌رسد و هم نوعی سرمایه‌گذاری برای تولید شواهد انجام می‌شود که قطعاً ارزش بسیار زیادی دارد.»
وی تأکید کرد: «این موضوع می‌تواند ایران را به دارنده یک پایگاه داده بسیار بزرگ تبدیل کند و در نتیجه، کشور ما می‌تواند به مرکزی برای ادامه ارائه خدمات، حداقل در منطقه خودمان، تبدیل شود.»
قلنبر با اشاره به محدودیت دسترسی به این محصولات در منطقه گفت: «همان‌طور که عرض کردم، ما با چالش دسترسی مواجه هستیم و به این سادگی یک محصول اروپایی یا آمریکایی نمی‌تواند در منطقه ما خدمات ارائه کند. بنابراین همین چالش می‌تواند به فرصت تبدیل شود.»
وی سومین سطح چالش را زیرساخت تولید عنوان کرد و گفت: «سطح سوم چالش، بحث زیرساخت است. ما خودمان در این زمینه تلاش کرده‌ایم زیرساخت‌هایی را که در اختیار داریم، در اختیار سایر فعالان این حوزه قرار دهیم و آنها نیز از این ظرفیت استفاده می‌کنند.»
منبع : سالم‌خبر
