ظرفیتهای فعلی صنعت داروی ایران “لزوما” پاسخگوی نیاز پنج سال آینده نیست شرایط ژئوپلیتیک و سطح روابط سیاسی کشور حرف نخست را میزند.
به گزارش فانا، امیر هاشمی، مدیرعامل کوبل دارو، در پنل «چشمانداز دارو در افق پنجساله» ایرانفارما گفت: آینده صنعت داروی ایران تحتتأثیر مجموعهای از عوامل بههمپیوسته شامل شرایط ژئوپلیتیک، اقتصاد کلان، سیاستهای سلامت و رگولاتوری، اقتصاد بازار دارو، میزان ارتباط با صنعت جهانی و سرعت حرکت رقبای منطقهای شکل خواهد گرفت.
وی با اشاره به اهمیت شرایط سیاسی و اقتصادی کشور گفت تحریمها، محدودیتهای مالی و تجاری، سطح روابط بینالمللی و پایداری محیط کسبوکار میتوانند بر دسترسی به منابع مالی و ارزی، انتقال فناوری، همکاری با شرکتهای بینالمللی و امکان حضور در بازارهای صادراتی اثرگذار باشند. از سوی دیگر، وضعیت بودجه دولت، رشد اقتصادی، نرخ ارز و توان تأمین مالی نظام سلامت نیز مستقیماً بر ظرفیت سرمایهگذاری صنعت دارو اثر میگذارد.
هاشمی افزود: «وقتی شرکتهای دارویی، شرکتهای پخش و داروخانهها با مطالبات معوق، محدودیت نقدینگی و افزایش هزینه تأمین مالی مواجهاند، طبیعتاً ظرفیت آنها برای سرمایهگذاری در پروژههای بلندمدت، تحقیق و توسعه و فناوریهای جدید کاهش پیدا میکند.»
بازار داروی جهان در حال تغییر ترکیب است
مدیرعامل کوبل دارو با اشاره به روندهای جهانی صنعت دارو گفت بازار جهانی صرفاً در حال بزرگتر شدن نیست، بلکه ترکیب آن نیز در حال تغییر است. بر اساس پیشبینیهای بینالمللی، رشد هزینهکرد دارویی در سالهای آینده از رشد حجم مصرف بیشتر خواهد بود و یکی از عوامل این تفاوت، افزایش استفاده از درمانهای نوآورانه، پیچیدهتر و با ارزش بالاتر است. IQVIA پیشبینی میکند هزینهکرد جهانی دارو تا سال ۲۰۳۰ با نرخ سالانه حدود ۵ تا ۸ درصد رشد کند، در حالی که رشد حجم مصرف جهانی حدود ۲.۷ درصد خواهد بود.
وی ادامه داد: «این تفاوت نشان میدهد آینده بازار فقط به افزایش تعداد داروهای مصرفشده مربوط نیست؛ بخش مهمی از رشد ارزش بازار ناشی از تغییر ترکیب محصولات و ورود درمانهای جدید است.»
هاشمی گفت انکولوژی همچنان یکی از مهمترین حوزههای رشد بازار جهانی خواهد بود. هزینهکرد جهانی داروهای سرطان از ۲۵۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ به حدود ۴۴۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۹ پیشبینی شده است. همزمان، حوزههایی مانند دیابت، ایمونولوژی و بهویژه درمان چاقی از مهمترین عوامل رشد بازار جهانی در سالهای آینده خواهند بود.
وی افزود: «رشد حوزه چاقی را نباید صرفاً یک موج کوتاهمدت در فروش دارو تلقی کرد. اثر اقتصادی جهانی اضافهوزن و چاقی برای سال ۲۰۳۰ بیش از سه تریلیون دلار برآورد شده و توسعه درمانهای جدید میتواند این حوزه را به یکی از مهمترین بازارهای دارویی سالهای آینده تبدیل کند.»
ظرفیت امروز الزاماً ظرفیت مناسب برای بازار آینده نیست
هاشمی با اشاره به تغییر فناوریهای دارویی گفت: «بخش مهمی از رشد آینده در داروهای بیولوژیک و فناوریهایی مانند ADCها، آنتیبادیهای نسل جدید، درمانهای سلولی و ژنی، mRNA و سایر درمانهای هدفمند اتفاق میافتد. ممکن است امروز ظرفیتهای صنعتی مناسبی داشته باشیم، اما سؤال اصلی این است که آیا این ظرفیتها برای فناوریها و محصولات پنج یا ده سال آینده نیز مناسب هستند یا خیر.»
وی تأکید کرد: «صنعت دارویی ایران در بسیاری از حوزهها follower صنعت جهانی است؛ این موضوع به خودی خود منفی نیست و توان توسعه و تولید محصولات جدید در داخل کشور یک قابلیت مهم است. اما اگر قرار است برای پنج سال آینده برنامهریزی کنیم، باید از امروز بدانیم مرز فناوری و بازار جهانی به کدام سمت حرکت میکند و ظرفیتهای خود را متناسب با آن بسازیم.»
رقابت منطقهای را نیز باید در نظر گرفت
هاشمی با تأکید بر اینکه تبدیل شدن به هاب دارویی یک مفهوم نسبی است، گفت: «فقط این مهم نیست که ایران پنج سال دیگر نسبت به امروز کجا ایستاده باشد؛ باید ببینیم کشورهای دیگر با چه سرعتی حرکت میکنند.»
وی ترکیه، مصر، الجزایر، عربستان سعودی و اردن را از کشورهایی دانست که مسیرهای متفاوتی برای توسعه صنعت دارو دنبال میکنند و افزود: «برخی کشورها بر توسعه تولید و صادرات تمرکز کردهاند، برخی بر بایوتکنولوژی و جذب سرمایه و برخی بر ارتقای استانداردهای رگولاتوری و دسترسی به بازارهای بینالمللی. در کنار این کشورها، تجربه چین، هند و کرهجنوبی نیز میتواند بهعنوان benchmark برای توسعه فناوری، صادرات و ارتقای توان صنعتی مورد بررسی قرار گیرد.»
صنعت دارو؛ مرکز هزینه یا موتور توسعه؟
هاشمی، گفت: یکی از متغیرهای تعیینکننده، نوع نگاه سیاستگذار سلامت به صنعت دارو است.
وی افزود: «یک سؤال اساسی این است که آیا صنعت دارو صرفاً بهعنوان یک مرکز هزینه دیده میشود که هدف اصلی سیاستگذار کنترل هزینههای آن است، یا بهعنوان یک صنعت راهبردی که علاوه بر تأمین سلامت، میتواند در توسعه فناوری، سرمایهگذاری، اشتغال، صادرات و رشد اقتصادی کشور نقش داشته باشد.»
به گفته وی، پاسخ ایران به این سؤال و نحوه تنظیم سیاستهای سلامت، قیمتگذاری، تأمین مالی، دسترسی به نوآوری و توسعه صنعتی، در کنار شرایط اقتصادی و بینالمللی، بخش مهمی از جایگاه صنعت داروی کشور در پنج سال آینده را تعیین خواهد کرد