رئیس سابق سازمان غذا و دارو، با اشاره به افزایش کمبودهای دارویی و رشد شدید قیمت دارو در پی جنگ گفت: مشکل اصلی شرکت‌های دارویی صرفه اقتصادی تولید نیست، بلکه انباشت بدهی‌ها و نبود نقدینگی و گردش مالی است و برای عبور از این وضعیت باید سازوکار تأمین اعتبار در زنجیره دارو اصلاح شود.
کمبودهای دارویی بیشتر شده و قیمت دارو به‌شدت بالا رفته است
مشکل صنعت دارو صرفه اقتصادی نیست؛ نقدینگی نداریم
وی افزود: اگر آمارنامه دارویی را بررسی کنیم، حدود ۹۹ درصد محصول نهایی دارویی در کشور تولید می‌شود. البته ممکن است بخشی از مواد اولیه یا اجزای مورد استفاده در تولید دارو وارداتی باشد، اما محصول نهایی دارویی عمدتاً در داخل کشور تولید می‌شود.
محمدی گفت: این موضوع نشان می‌دهد که در حوزه دارو تاب‌آوری بالایی داریم. یکی از دلایلی که در جریان جنگ، نظام تأمین دارو از هم نپاشید، همین تاب‌آوری بود. در برخی حوزه‌ها به دلیل وابستگی به خارج و اینکه اقلام مورد نیاز در اختیار کشور قرار نگرفت، با مشکل مواجه شدیم، بنابراین اگر بخواهیم این تاب‌آوری در حوزه دارو باقی بماند، باید تا حد امکان وابستگی خود را به اقلام خارجی کاهش دهیم.
وابستگی به مواد اولیه همچنان وجود دارد
رئیس سابق سازمان غذا و دارو با بیان اینکه بخشی از مواد اولیه دارویی همچنان وارداتی است، عنوان کرد: در حوزه مواد اولیه دارو هنوز بخشی از وابستگی به خارج وجود دارد. بخشی از مواد اولیه در داخل تولید می‌شود، اما در محصول نهایی وضعیت بسیار خوبی داریم.
وی ادامه داد: یکی از نشانه‌های این وضعیت، افزایش تولید و رونمایی از محصولات جدید دارویی و تجهیزات پزشکی است. در گذشته ممکن بود هر چند سال یک‌بار شاهد رونمایی از محصولات جدید باشیم، اما امروز معمولاً در نمایشگاه‌ها و رویداد‌های حوزه سلامت، سالانه یک یا دو بار محصولات جدید دارویی و تجهیزات پزشکی معرفی می‌شوند.
محمدی افزود: این محصولات ممکن است تجهیزات مصرفی، تجهیزات سرمایه‌ای، قطعات یا محصولات دارویی باشند، اما در مجموع نشان می‌دهد که کشور در این مسیر در حال حرکت است. در حوزه دارو و مواد اولیه نیز رشد خوبی داشته‌ایم.
ورود ایران به حوزه سلول‌درمانی و ژن‌درمانی
وی با اشاره به تغییر مسیر صنعت دارویی جهان از دارو‌های شیمیایی به سمت دارو‌های بیولوژیک، سلول‌درمانی و ژن‌درمانی گفت: در حوزه دارو‌های شیمیایی، زنجیره تولید ما تقریباً کامل شده است، اما در دنیا مصرف این دارو‌ها به‌تدریج در حال کاهش است و حرکت به سمت دارو‌های بیولوژیک، سلول‌درمانی و ژن‌درمانی افزایش یافته است.
رئیس سابق سازمان غذا و دارو ادامه داد: کشور ما نیز از جمله کشور‌هایی است که وارد این حوزه شده و حدود چهار تا پنج سال است که ورود جدی‌تری به سلول‌درمانی، ژن‌درمانی و محصولات مبتنی بر سلول داشته‌ایم.
وی گفت: اکنون حدود ۱۵ تا ۱۶ قلم محصول مرتبط با سلول و ژن داریم که مجوز تولید دریافت کرده‌اند؛ یعنی مجوز تولید از مجموعه مربوطه گرفته‌اند و تولید آنها به صورت غیرمجاز نیست.
محمدی افزود: اگر این محصولات به تولید صنعتی برسند، با توجه به اینکه در دنیا نیز هنوز تولید صنعتی کامل برخی از این محصولات شکل نگرفته است، می‌توانند به یکی از درمان‌های بسیار جدی برای برخی بیماری‌ها تبدیل شوند.
تولید داخلی دارو‌های گران‌قیمت می‌تواند هزینه درمان را کاهش دهد
وی با اشاره به بیماری SMA اظهار کرد: یکی از نمونه‌ها درمان بیماری SMA است که برخی درمان‌های مرتبط با آن بسیار گران‌قیمت هستند. برای نمونه، یک دوز از برخی دارو‌های مرتبط با این بیماری حدود یک‌ونیم میلیون یورو قیمت دارد و حتی بسیاری از مجموعه‌ها امکان تأمین چنین هزینه‌ای را ندارند و دولت‌ها ناچارند مسیر‌های دیگری را برای تأمین آن دنبال کنند.
محمدی گفت: اگر بتوانیم چنین محصولاتی را در داخل تولید کنیم، هزینه آن به شکل قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند و ممکن است محصولی که حدود یک‌ونیم میلیون یورو قیمت دارد، در داخل با هزینه‌ای در حدود ۱۵۰ هزار دلار تولید شود. این حوزه یکی از بخش‌های بسیار جدی و مهمی است که کشور وارد آن شده است.
تولید مولکول‌های جدید دارویی در داخل
رئیس سابق سازمان غذا و دارو با اشاره به تولید نسل جدید دارو‌ها در کشور عنوان کرد: در نمایشگاه‌ها شرکت‌هایی را می‌بینیم که محصولات جدید و مولکول‌های جدید را وارد بازار کرده‌اند. برخی از این مولکول‌ها در گذشته وارداتی بوده‌اند و اکنون تولید آنها در داخل کشور انجام می‌شود.
وی ادامه داد: بخش بسیار کوچکی از بازار همچنان وارداتی است و تولید داخلی همین بخش نیز دشوارتر است؛ چراکه ممکن است تولید یک محصول توجیه اقتصادی نداشته باشد، قیمت آن بالا باشد یا عمق فناوری مورد نیاز برای تولید آن زیاد باشد.
محمدی تأکید کرد: برآورد من این است که اگر اراده کنیم، تقریباً هر دارویی را که تولید آن از نظر اقتصادی برای کشور توجیه داشته باشد، می‌توانیم در داخل تولید کنیم. اگر تولید یک دارو توجیه اقتصادی نداشته باشد، دولت باید آن را خریداری و تأمین کند.
افزایش کمبود‌ها و قیمت دارو پس از جنگ
وی درباره وضعیت فعلی بازار دارویی کشور گفت: شرایط نسبت به گذشته بهتر نشده است. وقتی جنگ اتفاق می‌افتد، طبیعی است که مشکلاتی ایجاد شود و نمی‌توان انتظار داشت جنگ رخ دهد و هیچ مشکلی در حوزه دارو به وجود نیاید.
محمدی افزود: در پی جنگ، تعداد کمبودهای دارویی بیشتر شده، هزینه‌ها افزایش یافته و قیمت دارو نیز به‌شدت بالا رفته است. بخشی از این مسائل به جنگ برمی‌گردد و البته عوامل دیگری نیز در این زمینه مؤثر هستند، اما در مجموع نسبت به قبل تعداد کمبود‌ها افزایش یافته است.
رئیس سابق سازمان غذا و دارو تصریح کرد: برای مدیریت این وضعیت به همت بیشتری نیاز است و به نظر من سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی باید به سازمان غذا و دارو کمک کنند؛ چراکه بدهی‌های انباشته بسیار زیاد شده است.
وی ادامه داد: اگر وضعیت امروز را با چند سال قبل مقایسه کنیم، به‌خصوص در یکی دو سال اخیر، حجم انباشت بدهی‌ها بسیار افزایش یافته است. البته این عدد ثابت نیست و ماه‌به‌ماه بالا و پایین می‌شود؛ ممکن است یک ماه ۲۰۰ همت باشد و ماه بعد به ۳۶۰ همت برسد، اما در مجموع نسبت به گذشته رشد قابل توجهی داشته است.
پیشنهاد استفاده از اعتبار الکترونیکی در زنجیره دارو
محمدی درباره راهکار حل مشکل نقدینگی صنعت دارو اظهار کرد: راهکار این است که از اعتبار استفاده شود. نباید صرفاً نقدینگی ایجاد کنیم؛ باید اعتبار ایجاد شود و این اعتبار از ابتدای زنجیره تا انتهای زنجیره حرکت کند.
وی افزود: امروز همان‌طور که بسیاری از مردم با کارت بانکی خرید می‌کنند و پول نقد در معاملات جابه‌جا نمی‌شود، در زنجیره دارو نیز می‌توان بخش قابل توجهی از هزینه‌ها را با اعتبار الکترونیکی و اعتباری که قابلیت جابه‌جایی دارد، پرداخت کرد.
محمدی ادامه داد: اگر بانک مرکزی این اعتبار را قبول کند، سازمان امور مالیاتی و سازمان تأمین اجتماعی آن را بپذیرند و تعدادی از بانک‌های خصوصی و دولتی نیز پذیرش آن را در دستور کار قرار دهند، استفاده از اعتبار در زنجیره دارو می‌تواند رایج شود.
وی گفت: در این صورت به جای اینکه نقدینگی جدید ایجاد کنیم و تورم را بالا ببریم، اعتبار ایجاد و در زنجیره جابه‌جا می‌شود. به نظر من ۷۰ تا ۸۰ درصد هزینه‌ها را می‌توان با اعتبار الکترونیکی پرداخت کرد و فقط بخشی از هزینه‌ها، مانند حقوق و دستمزد، نیازمند پول نقد خواهد بود.
رئیس سابق سازمان غذا و دارو افزود: برای اجرای این طرح باید برخی اعضای زنجیره که نسبت به پذیرش اعتبار مقاومت دارند، قانع شوند و همکاری کنند.
مشکل شرکت‌های دارویی کمبود نقدینگی است
محمدی درباره وضعیت شرکت‌های دارویی نیز اظهار کرد: نمی‌توان گفت شرکت‌ها از وضعیت فعلی راضی هستند. ممکن است از نظر سوددهی، سود دارو بالا باشد، اما وقتی پول به شرکت برنمی‌گردد، سود بالا فایده‌ای ندارد و باید گردش مالی شرکت نیز برقرار باشد.
وی افزود: اگر سود پایین باشد، اما گردش مالی ایجاد شود، شرکت رضایت بیشتری خواهد داشت؛ چون می‌داند پولش برمی‌گردد و می‌تواند دوباره تولید کند. شما ممکن است قیمت یک محصول را پنج برابر کنید، اما اگر پول آن را دو سال بعد دریافت کنید، فایده‌ای ندارد؛ چون گردش مالی شکل نمی‌گیرد.
محمدی تأکید کرد: به نظر من در مجموع رضایت شرکت‌ها از این شرایط وجود ندارد، اما دلیل آن این نیست که تولید صرفه اقتصادی ندارد؛ مشکل اصلی نبود نقدینگی و گردش مالی است.
وی ادامه داد: اگر شرکتی بخواهد از تسهیلات استفاده کند، هزینه تسهیلات بسیار بالاست و نرخ تسهیلات نیز به گونه‌ای است که برای برخی شرکت‌ها توجیه اقتصادی ندارد.
انتقاد از تاکید وزارت بهداشت بر تأمین واکسن آنفلوآنزا از برند‌های اروپایی
رئیس سابق سازمان غذا و دارو درباره تأمین واکسن آنفلوآنزا نیز گفت: واکسن آنفلوآنزا موضوع دیگری است. ما واکسن آنفلوآنزا را از برند‌های اروپایی می‌خواستیم تأمین کنیم، اما چرا باید فقط از برند‌های اروپایی استفاده کنیم؟ مگر فقط کشور‌های اروپایی تولیدکننده واکسن هستند؟
منبع : آنا
