وابستگی گسترده صنایع دارو، تجهیزات پزشکی و بستهبندی به مشتقات پتروشیمی و اختلال در تامین مواد اولیه باعث افزایش قیمت و کمبود برخی داروها شده است.
افزایش سه برابری قیمت بستهبندی، دارو را گران کرد
صنعت پتروشیمی یکی از ارکان اصلی زنجیره تامین در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی به شمار میرود. بخش قابل توجهی از مواد اولیه موردنیاز برای تولید دارو، پوشش قرصها، پوکه کپسولها و بستهبندیهای دارویی، از ترکیبات و مشتقات صنایع پتروشیمی تامین میشود. در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در فعالیت مجتمعهای پتروشیمی میتواند پیامدهای مستقیمی بر حوزه سلامت، بر جای بگذارد.
گزارشها نشان میدهد حملات به برخی مجتمعهای پتروشیمی، از جمله پتروشیمی تندگویان، نگرانیهایی جدی درباره پایداری زنجیره تامین مواد اولیه ایجاد کرده است. در همین راستا، علیرضا چیذری رئیس انجمن تولید، تامین، توزیع و صادرکنندگان تجهیزات پزشکی و دارویی استان تهران اعلام کرده است که حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد تجهیزات پزشکی به مشتقات پتروشیمی وابسته هستند. واقعیت این است که صنعت پزشکی وابستگی بسیار بالایی به محصولات پتروشیمی دارد و حتی اگر به سادهترین اقلام مثل سرم و لولههای انتقال مایعات تا ماسک و سوزن و بسیاری از تجهیزات مصرفی نگاه کنیم، متوجه میشویم بخش عمدهای از آنها مستقیما از مشتقات پتروشیمی تولید میشوند. از سوی دیگر محمد هاشمی سخنگوی سازمان غذا و دارو نیز اختلال در تامین مواد اولیه پتروشیمی را یکی از عوامل تشدیدکننده کمبودهای دارویی دانسته و تاکید کرده است که برای مدیریت این وضعیت، راهکارهایی همچون تنوعبخشی به منابع تامین، حمایت از ذخیرهسازی مواد استراتژیک توسط تولیدکنندگان داخلی و تسهیل واردات هدفمند از مسیرهای جایگزین در دستور کار قرار گرفته است.
حالا هم امیر هومن محمدی نائب رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنعت چاپ و بستهبندی ایران با اشاره به وضعیت مواد اولیه مورد نیاز این صنعت اظهار کرد: در برخی اقلام، تولید داخلی وجود ندارد و تامین آنها به طور کامل به واردات وابسته است. در سایر موارد نیز افزایش شدید قیمتها، حتی تا سه یا چهار برابر، فشار قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
او افزود: این شرایط نهتنها برای فعالان صنعت چاپ و بستهبندی، بلکه برای مصرفکنندگان نهایی این خدمات، از جمله شرکتهای دارویی و غذایی، چالشزا و موجب شده است برخی بستهبندیها در مقاطع زمانی مختلف بهموقع در اختیار متقاضیان قرار نگیرد.
کمبود PVC و اختلال در تولید بستهبندی دارویی
وی با اشاره به کمبود برخی مواد اولیه تصریح کرد: در بعضی موارد، کمبودها به حدی است که تولیدکنندگان اساسا امکان تولید محصول را از دست میدهند. برای مثال PVC یکی از نمونههای جدی این بحران است. به طوری که حتی برخی تولیدکنندگان برای تامین این ماده ناچار شدهاند مواد اولیه را از کشورهایی مانند ترکیه و سایر بازارهای خارجی وارد کنند.
محمدی ادامه داد: با وجود ورود بخشی از این محمولهها به بنادر کشور، همچنان نزدیک به دو ماه است که برخی شرکتهای دارویی برای تولید بستهبندی قرص و وکیومفرمها با مشکل جدی در تامین PVC مواجه هستند. این کمبودها همزمان با چند برابر شدن قیمتها، فشار مضاعفی بر زنجیره تولید وارد کرده است.
نایب رئیس نائب رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنعت چاپ و بستهبندی ایران درباره واردات PVC نیز توضیح داد: در سالهای گذشته، واردات این ماده بسیار محدود بود چرا که تولید داخل تا حد زیادی نیاز بازار را پوشش میداد.
وی افزود: در گذشته بخشی از این مواد از کشورهایی مانند کره جنوبی تامین میشد اما در سالهای اخیر صنعت داخلی به مرحلهای رسیده بود که عملا نیازی به واردات احساس نمیشد. با این حال، اکنون برخی شرکتهای تولیدکننده ناچار شدهاند ورقهای موردنیاز خود را از ترکیه تهیه کنند؛ هرچند این محصولات لزوما ساخت ترکیه نیستند و گاه از طریق بازرگانان ترک و برای تسریع در ورود به کشور خریداری میشوند.
نایب رئیس نائب رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنعت چاپ و بستهبندی ایران در ادامه با اشاره به مشکلات حملونقل بینالمللی گفت: خرید مستقیم از کشورهایی مانند چین، با توجه به وضعیت حملونقل دریایی، محدودیتهای حمل ریلی و هزینههای سنگین لجستیک، دیگر صرفه اقتصادی و زمانی گذشته را ندارد. در گذشته انتقال یک کانتینر ۴۰ فوت از مسیر دریایی حدود سه هزار دلار هزینه داشت اما اکنون این رقم به حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار دلار رسیده است که به طور مستقیم بر قیمت تمام شده محصول اثر میگذارد.
لزوم تسهیل واردات برای جلوگیری از کمبود در بازار
وی با تاکید بر ضرورت تسهیل واردات مواد اولیه اظهار کرد: اگر امکان واردات، حتی بدون انتقال ارز و با استفاده از ارز آزاد، برای تولیدکنندگان فراهم شود، هرچند قیمتها بالا خواهد بود اما حداقل امکان تولید و رساندن محصول به دست مصرفکننده وجود خواهد داشت.
به گفته محمدی، در صورتی که روند واردات تسهیل نشود، برخی صنایع با کمبودهای جدی مواجه خواهند شد و در نتیجه ممکن است شرکتهای دارویی یا غذایی دیگر قادر به تولید برخی اقلام نباشند. اگرچه در ماههای اخیر اقداماتی برای تسهیل واردات انجام شده و برخی محمولهها نیز به گمرک رسیده و در حال ترخیص هستند اما مساله اصلی، تداوم این روند و مدیریت شرایط در ماههای آینده است.
نقش افزایش سه برابری مواد بستهبندی در قیمت دارو
وی در ادامه با اشاره به دلایل افزایش قیمت دارو گفت: یکی از عوامل اصلی، رشد شدید قیمت بستهبندی دارویی است. بستهبندیهایی که نسبت به سال گذشته با افزایش قیمتی نزدیک به سه برابر به شرکتهای دارویی عرضه میشوند، به طور طبیعی بر قیمت تمام شده دارو اثرگذار خواهند بود. در چنین شرایطی، شرکت دارویی یا باید از تولید برخی محصولات صرفنظر کند یا ناچار است آنها را با قیمت بالاتر به بازار عرضه کند.
او تاکید کرد: مشکل تنها به بستهبندی محدود نمیشود، بلکه شرکتهای دارویی در تامین مواد اولیه تولید خود نیز با کمبود، دشواری واردات و مشکلات ارزی روبرو هستند. این عوامل در نهایت در کنار افزایش هزینه بستهبندی، به رشد قابل توجه قیمت دارو منجر شده است.
کمبود داروهای اعصاب و روان به علت مشکلات بستهبندی
محمدی با اشاره به کمبود برخی داروها در بازار گفت: بخشی از این کمبودها ناشی از مشکلات مربوط به بستهبندی و بخشی دیگر حاصل دشواری در تامین مواد اولیه تولید دارو است. در ماههای اخیر، برخی داروها از جمله داروهای مرتبط با حوزه اعصاب و روان، در داروخانهها با کمبود جدی مواجه بودهاند و در مواردی بیماران نتوانستهاند داروی موردنیاز خود را به راحتی تهیه کنند.
وی با اشاره به حساسیت تامین دارو برای بیماران خاص گفت: در شرایط فعلی، شرکتهای دارویی تا آنجا که امکان داشته، تولید داروهای حیاتی را با دشواری فراوان ادامه دادهاند. داروهای موردنیاز بیماران سرطانی و مبتلایان به اماس از جمله محصولاتی بودند که تولیدکنندگان به هر شکل ممکن، از توقف تولید آنها جلوگیری کردند. شرکتهای بستهبندی نیز چه در دوران جنگ و چه پس از آن، با وجود مشکلات موجود، تلاش کردند بستهبندی موردنیاز این اقلام را با هر روش و هر هزینهای تامین و به موقع تحویل دهند.
محمدی در ادامه با ابراز نگرانی نسبت به آینده این روند تاکید کرد: مساله اصلی امروز تنها افزایش قیمت نیست، بلکه نگرانی جدی نسبت به تداوم امکان تامین در آینده وجود دارد. در حال حاضر، فعالان این صنعت با وجود گرانی شدید مواد اولیه، همچنان در تلاشاند نیاز بازار را پاسخ دهند اما این احتمال وجود دارد که در آینده حتی با پرداخت هزینههای بیشتر نیز امکان تامین برخی اقلام وجود نداشته باشد.
منبع : نفت ما
