انستیتوپاستور، بازیگر جدی تامین واکسن داخلی

به گزارش فانا، دکتر احسان مصطفوی در نشستی خبری که امروز (۱۱ بهمن) برگزار شد، اظهار کرد: هدف غایی انستیتو پاستور، سلامت کشور است. اولین انستیتو پاستور در سال ۱۸۸۷ در پاریس تاسیس شد. هدف از ایجاد انستیتو پاستور، کنترل بیماری‌های واگیر بود.

او درباره تاسیس انستیتو پاستور در ایران توضیح داد: پس از جنگ جهانی اول، با توجه به اینکه ایران درگیر قحطی و گسترش بیماری‌ها بود، برای ارتقای علم پزشکی در زمینه کنترل بیماری‌های واگیر موافقت نامه‌ای بین هیات ایرانی و فرانسوی به منظور تاسیس انستیتو پاستور ایران امضا شد و این موسسه از سال ۱۲۹۹ کار خود را آغاز کرد. انستیتو پاستور ایران، یازدهمین موسسه از نظر قدمت در تاسیس شبکه انستیتو پاستور محسوب می‌شود. انستیتو پاستور ایران، تنها انستیتو پاستور در منطقه خاورمیانه است.

رئیس انستیتو پاستور ایران با بیان اینکه یک موقوفه هستیم، گفت: مرحوم فرمانفرماییان، واقف انستیتو پاستور است و نیات واقفان را پیگیری می‌کنیم. انستیتو پاستور، یک بنگاه پاسخگویی اجتماعی است.

مصطفوی درباره فعالیت‌های ماندگار انستیتو پاستور اظهار کرد،: ریشه‌کنی آبله، کنترل بیماری‌های واگیری مانند طاعون، مالاریا، تب‌های راجعه و هاری در کشور، ضدعفونی آب شهر تهران، پاستوریزاسیون اولین کارخانه تولید شیر و فرآورده‌های لبنی، صادرات واکسن به کشورهای مختلف بخشی از فعالیت‌های انستیتو پاستور است. به طور مثال، واکسن «ب ث ژ» برای ۲۳۸ میلیون کودک به ۲۲ کشور و واکسن‌های آبله و وبا را به عراق، افغانستان مصر و فرانسه صادر کرده‌ایم.

رئیس انستیتو پاستور ایران با بیان اینکه برای ایجاد قطب بیوتکنولوژی در کشور تلاش کرده‌ایم، گفت: به منظور تحقق این موضوع از اوایل دهه ۷۰ نسبت به تعامل با دیگر کشورها اقدام کرده‌ایم. تعامل با کوبا برای اجرای پروژه هپاتیت B و چند داروی نوترکیب، تعاملات با شوروی سابق برای ارتقای ظرفیت تحقیقاتی و تشخیصی و همچنین تعاملات با فرانسه برای ارتقای تعاملات با شبکه بین‌المللی پاستور و اعزام محققان به این کشور و سایر انستیتو پاستورها و راه‌اندازی دوره دکتری تخصصی فرآورده بیولوژیک را انجام داده‌ایم.

او با بیان اینکه میانگین قیمت خریداری واکسن از موسسه‌های دولتی پایین است، گفت: میانگین قیمت خرید برای هر دوز واکسن از انستیتو پاستور و موسسه رازی ۱۵هزار تومان است و این در حالی است که قیمت تمام‌شده بسیار بیشتر است. هنگامی که تولید وجود نداشته باشد با رقیبی به نام «واردات» مواجه می‌شویم.

مصطفوی ادامه داد: قیمتی که برای واردات واکسن هزینه می‌کنیم، ۱۰ برابر قیمتی است که به تولیدکنندگان می‌دهیم. اگر قیمت خالص را دریافت کنیم، درآمد کسب می‌کنیم. این درآمد می‌تواند برای پرداخت کارانه تولید به نیروی انسانی جهت ماندگاری آنها و همچنین تحقیق و توسعه تولیدات خود استفاده کنیم.

او درباره پیامدهای خلاء میان درآمد و هزینه‌ها گفت: هنگامی که درآمد واقعی نباشد، ناچار هستیم که به واردات یا انتقال تکنولوژی روی آوریم، اتفاقی که طی سال‌های گذشته افتاده است. مبلغ ۲۰ میلیون دلار طی ۱۵ سال گذشته برای واردات واکسن هزینه کرده‌ایم و این مبلغ به ۱۰۰ میلیون دلار رسیده است.

وی با بیان اینکه واکسنی که برای برنامه‌های ایمن‌سازی کشور استفاده می‌شود از دو مسیر تامین می‌شود، گفت: تولید واکسن در بخش دولتی و واردات واکسن، دو روش تامین واکسن در کشور هستند. بخش خصوصی در زمینه تولید واکسن فعال نیست؛ چرا که این موضوع برای آنها جذابیت ندارد؛ چرا که حجم تولید چندان زیاد نیست و زمینه صادرات فراهم نیست. در مجموع، بیش از ۵۰ درصد واکسن مورد نیاز کشور در موسسه رازی و انستیتو پاستور تولید می‌شود.

رئیس انستیتو پاستور ایران درباره خدمات تشخیصی و بهداشتی انستیتو پاستور توضیح داد: ایجاد ۱۳ آزمایشگاه مرجع کشوری، شامل کووید، آبله میمونی، هاری، اشریشیاکلی، آربوویروس و ‌تب‌های خونریزی‌دهنده ویروسی، مالاریا، سیاه سرفه، طاعون، تولارمی، تب کیو، بیوشیمی، و همچنین ۳ آزمایشگاه‌ها همکار مرجع در زمینه هپاتیت، ایدز و آنفلوآنزا داریم. همچنین ۸ آزمایشگاه بهداشتی برای سل، لیشمانیوز، توکسوپلاسموز، بورلیوز، سیاه زخم، بوتولیسم، بروسلوز و بیماری‌های قارچی داریم. همچنین ۳ بانک زیستی یعنی بانک سلولی، میکروبی و قارچ داریم.

او ادامه داد: ۳ شبکه تحقیقاتی، ۲ واحد واکسیناسیون و ۳ آزمایشکاه مورد تایید سازمان غذا و دارو در اختیار داریم.

مصطفوی با بیان اینکه به بودجه نیاز داریم، توضیح داد: اگر از انستیتو پاستور حمایت کنند، می‌توانیم مشکلات را حل کنیم. موضوع بودجه انستیتو پاستور به تعامل با نمایندگان مجلس وابسته است.

رئیس انستیتو پاستور ایران با بیان اینکه تولید از ارکان اصلی فعالیت این مؤسسه است، خاطرنشان کرد: تولید واکسن، آموزش، فناوری و پژوهش در کنار هم قرار دارند. هدف انستیتو پاستور این است که در حوزه‌های تأثیرگذار، از خدمات تشخیصی تا بهداشت عمومی، نقش‌آفرینی کند. امروز، تعاملات ما با سازمان بهداشت جهانی و نهادهای بین‌المللی، جایگاه پاستور ایران را پررنگ‌تر کرده است.

مصطفوی درباره فعالیت‌های آموزشی این مؤسسه گفت: از اوایل دهه ۷۰، برنامه‌های آموزشی رسمی و بین‌المللی را آغاز کردیم. در حال حاضر، ۸۰ دانشجوی دکتری (PhD) در انستیتو پاستور ایران مشغول تحصیل هستند و در کنار آن، برنامه‌های کوتاه‌مدت آموزشی برای دانشگاه‌ها و بخش‌های مختلف کشور برگزار می‌کنیم. در سال جاری، به‌طور میانگین هر ماه حداقل یک برنامه آموزشی و یک همایش ملی برگزار کرده‌ایم. تمرکز ما در سه دهه اخیر بر ارتقای دانش در شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی بوده و بخش قابل توجهی از ظرفیت فعلی نظام سلامت کشور، متأثر از نیروهایی است که در پاستور ایران آموزش دیده‌اند.

رئیس انستیتو پاستور ایران با اشاره به تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی اظهار کرد: در منطقه آسیا و آسیا-اقیانوسیه، برنامه‌های آموزشی و پژوهشی مشترک داریم. همچنین در سال جاری برنامه‌های آموزشی مشترکی با مؤسسات بین‌المللی از جمله کامست و مؤسسه تحقیقات واکسن آغاز شده و همکاران ما به کشورهایی مانند پاکستان اعزام شده‌اند.

مصطفوی با بیان اینکه شبکه پاستور جهانی یکی از بسترهای مهم تعاملات علمی است، گفت: حضور در نشست‌های علمی سازمان جهانی بهداشت را به‌طور جدی دنبال می‌کنیم. بالاترین حجم صادرات تاریخ انستیتو پاستور ایران در پایان سال ۲۰۲ ثبت شد و بخش قابل توجهی از مقالات علمی ما حاصل همکاری‌های بین‌المللی است.

وی افزود: در سال جاری، گرنت‌های تحقیقاتی افزایش یافته و برای اولین بار با تعامل وزارت بهداشت، برنامه‌های آموزشی مشترک در سطح ملی تعریف کردیم.

مصطفوی درباره تعامل با مؤسسه رازی گفت: نشست‌های منظم دو ماهه با مؤسسه رازی برگزار می‌کنیم تا همگرایی در سیاست‌گذاری واکسن افزایش یابد. همچنین تعامل با نمایندگان مجلس و معاونان وزرا برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد.

او درباره زیرساخت‌های تولید واکسن گفت: ظرفیت آزمایشگاه تشخیصی با سطح ایمنی زیستی در این مجموعه ایجاد شده و پروژه سلمان فارسی برای تولید واکسن‌های نوین در زمینی به وسعت ۱۸ هکتار در کرج در حال تکمیل است. در دوران کرونا، تمام واکسن‌هایی که در کشور مورد تست حیوانی قرار گرفتند، از ظرفیت تولید حیوانات آزمایشگاهی پاستور ایران استفاده کردند. همچنین در صورت نیاز، بخشی از فرآیند تولید برای شرکت‌های خارجی نیز در این مجموعه انجام می‌شود.

مصطفوی درباره تولید واکسن گفت: با توجه به هزینه‌های بالا، بسیاری از کشورها به واردات روی آورده‌اند، اما ما به دنبال حفظ ظرفیت تاریخی خود در تولید و صادرات واکسن هستیم. در حال حاضر، بیش از ۵۰ درصد نیاز کشور توسط مؤسسه رازی و انستیتو پاستور تأمین می‌شود و حدود ۴۰ درصد نیز از طریق واردات انجام می‌شود. برخی کشورها مانند امارات و مصر به‌تازگی وارد عرصه تولید واکسن شده‌اند، اما تعاملات اروپایی در این حوزه محدود است.

مصطفوی درباره کمبود برخی واکسن‌ها گفت: تمام تعهدات واکسنی خود را انجام داده‌ایم و همچنان بازیگر جدی تأمین واکسن داخلی هستیم. زیرساخت‌هایی که در دوران کرونا ایجاد شد، امکان تولید انواع واکسن را فراهم کرده است.

وی افزود: درباره برخی واکسن‌ها مانند روتاویروس و پنوموکوک که واردات انجام شده، اگر سیاست‌گذاری و حمایت لازم وجود داشته باشد، امکان تولید داخلی یا انتقال فناوری وجود دارد.

رئیس انستیتو پاستور ایران با بیان اینکه حدود ۳۳۰ نفر در این مجموعه مشغول به کار هستند و ۳۰ تا ۴۰ درصد کارکنان در کرج مستقرند، گفت: در حوزه واکسن‌های با ویروس کشته‌شده و پروتئینی، زیرساخت لازم در کشور ایجاد شده و می‌توان از آن برای تولید سایر واکسن‌ها نیز استفاده کرد. آماده‌ایم در حوزه تولید، تشخیص و خدمات تخصصی سلامت نقش مؤثرتری ایفا کنیم و با اصلاح ساختارها، قیمت‌گذاری واقعی و حمایت هدفمند، جایگاه ایران در تولید واکسن را ارتقا دهیم.

او درباره تولید واکسن پنوموکوک و مننژیت گفت: فراخوان وزارت صمت برای تولید واکسن پنوموکوک و مننژیت صادر شده و باید سرمایه‌های کشور به سوی تولید داخل گسیل شود.

مصطفوی درباره واکسن انسانی هاری گفت: فاز تحقیق و توسعه واکسن هاری انسانی نهایی شده و امیدواریم بتوانیم خودکفایی در تولید واکسن‌های هاری دامی را نیز رقم بزنیم. همچنین موافقت اصولی اولیه تولید محصول PPD که برای تست سل مورداستفاده قرار می‌گیرد، اخذ کرده‌ایم و به زودی در دستور کار قرار می‌دهیم.